Ξαπλώνεις στο κρεβάτι για ύπνο μετά από μια κουραστική μέρα και το πρώτο πράγμα που σε υποδέχεται δεν είναι η ηρεμία, αλλά ένα βαρύ κύμα ενοχής. «Έλειψα πολλές ώρες σήμερα», «Φώναξα πάλι χωρίς λόγο», «Δεν έπαιξα αρκετά μαζί του/της σήμερα». Η ενοχή είναι ίσως ο πιο πιστός, αν και Ανεπιθύμητος, σύντροφος κάθε γονιού.
Ζούμε σε μια εποχή όπου οι απαιτήσεις από τους γονείς έχουν αγγίξει αδιανόητα επίπεδα. Πρέπει να είμαστε τρυφεροί αλλά σταθεροί, δημιουργικοί αλλά πρακτικοί, να προσφέρουμε ποιοτικό χρόνο, να διαχειριζόμαστε τα δικά μας νεύρα και, φυσικά, να μην χάνουμε ποτέ την ψυχραιμία μας. Και όλα αυτά ενώ τρέχω όλες τις υποχρεώσεις και καθήκοντα που απαιτεί η σύγχρονη κοινωνία για την επιβίωση. Το αποτέλεσμα; Να ζούμε με μια διαρκή αίσθηση ανεπάρκειας, πιστεύοντας ότι οτιδήποτε λιγότερο από το «τέλειο» ισοδυναμεί με αποτυχία.
Η παγίδα του «τέλειου» γονιού
Κανείς δεν μας δίδαξε πώς να είμαστε γονείς πριν γίνουμε. Και όμως, τα γονεϊκά πρότυπα που λάβαμε από τους δικούς μας γονείς, επιδρούν και επηρεάζουν το τρόπο γονεικότητας που θα έχουμε εμείς προς τα παιδιά μας. Ωστόσο, μαθαίνουμε στην πορεία, κάνοντας λάθη, πέφτοντας και ξανασηκώνοντας. Όμως ο σύγχρονος γονιός συχνά συγκρίνει τον εαυτό του με μια εξιδανικευμένη εικόνα που βλέπει γύρω του ή στα social media, γονείς που φαίνεται να τα προλαβαίνουν όλα με χαμόγελο – μια ψεύτική πλευρά όπου τείνει να πιέζει όλο και περισσότερο τον κάθε γονέα προς την παγίδα της τελειότητας.
Αυτή η σύγκριση γεννά έναν αμείλικτο εσωτερικό κριτή. Πιστεύουμε εσφαλμένα ότι αν το παιδί μας κλάψει, αν θυμώσει ή αν περάσει μια μέρα με εντάσεις, φταίμε αποκλειστικά εμείς. Ξεχνάμε ότι τα παιδιά δεν χρειάζονται έναν αλάνθαστο γονιό. Χρειάζονται έναν αληθινό γονιό που είναι εκεί, που τα νιώθει, τα κατανόει, τα στηρίζει αλλά κυρίως που τα διδάσκει πώς να εκφράζουν τις σκέψεις και τα συναισθήματα τους. Ένα γονιό που προσπαθεί και που, κυρίως, ξέρει να επανορθώνει.
Η δύναμη της «αρκετά καλής» φροντίδας
Ήδη από τη δεκαετία του ’50, ο σπουδαίος ψυχαναλυτής και παιδίατρος Ντόναλντ Βίνικοτ εισήγαγε μια επαναστατική έννοια: τον «αρκετά καλό γονιό» (the good-enough parent).
Σύμφωνα με αυτή τη θεωρία, το παιδί δεν χρειάζεται την τελειότητα. Αντιθέτως, μια δόση μικρών, διαχειρίσιμων απογοητεύσεων από την πλευρά των γονιών το βοηθά να αναπτύξει ανθεκτικότητα και να προσαρμοστεί στην πραγματική ζωή. Ο αρκετά καλός γονιός κάνει λάθη, χάνει μερικές φορές την ψυχραιμία του, αλλά το σημαντικότερο; Επανορθώνει.
Όταν ζητάς συγγνώμη από το παιδί σου επειδή φώναξες αδίκως, δεν δείχνεις αδυναμία. Του δίνεις το μεγαλύτερο μάθημα ζωής: ότι οι άνθρωποι κάνουν λάθη, αλλά μπορούν να αγαπούν, να συγχωρούν και να προχωρούν.
Πώς να αφήσεις κάτω το βάρος της ενοχής;
- Διώξε την τελειότητα από το λεξιλόγιό σου: Σταμάτα να μετράς την αξία σου ως γονιός με βάση το πόσο «αψεγάδιαστη» ήταν η μέρα. Μέτρα την αγάπη, την παρουσία και την πρόθεσή σου.
- Αναγνώρισε την κούραση σου: Η ενοχή συχνά δεν είναι τίποτα άλλο από μεταμφιεσμένη εξάντληση. Όταν το σώμα και το μυαλό σου είναι στα όριά τους, η υπομονή εξαντλείται. Φρόντισε τον εαυτό σου, δεν είναι εγωισμός, είναι ανάγκη.
- Άλλαξε οπτική στην επανόρθωση: Αντί να βασανίζεσαι για το τι έκανες λάθος, εστίασε στο τώρα. Μια αγκαλιά και μια ειλικρινής κουβέντα («Συγγνώμη που φώναξα, ήμουν πολύ κουρασμένος/η») διορθώνει τη σύνδεση αμέσως.
Είσαι γονιός που νοιάζεται, και αυτό φαίνεται από το γεγονός ότι διαβάζεις αυτό το άρθρο, προσπαθείς καθημερινά και αναζητάς τη βελτίωση.
Aυτό ακριβώς σε κάνει έναν υπέροχο, αρκετά καλό γονιό.
Βιβλιογραφία:
- Winnicott, D. W. (1965). The Maturational Processes and the Facilitating Environment: Studies in the Theory of Emotional Development. International Universities Press.
- Siegel, D. J., & Bryson, T. P. (2014). No-Drama Discipline: The Whole-Brain Way to Calm the Chaos and Nurture Your Child’s Developing Mind. Bantam.
- Kabat-Zinn, M., & Kabat-Zinn, J. (1997). Everyday Blessings: The Inner Work of Parenting. Hyperion.
- Markham, L. (2012). Peaceful Parent, Happy Kids: How to Stop Yelling and Start Connecting. TarcherPerigee.
- Saline, D. (2022). The Self-Compassion Workbook for Parents: Release Self-Blame, Build Resilience, and Get What You Need to Thrive. Rockridge Press.
